Η φετινή Ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια φιλόδοξη συνέχεια της περσινής ομιλίας, ενισχύοντας το αφήγημα της «Γεωπολιτικής Επιτροπής», της Αυτόνομης και Ανταγωνιστικής Ευρώπης.
Μέσα από τον λόγο της αναδείχθηκαν τόσο οι τεκτονικές γεωπολιτικές μετατοπίσεις, και η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτές, όσο και και ο ρόλος της ως φορέα κανονιστικής ισχύς σε θέματα που αφορούν την Τεχνητή Νοημοσύνη, την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία, το περιβάλλον και την ανθεκτικότητα.
Τα Κέντρα Ευρωπαϊκής Πληροφόρισης Europe Direct ΕΛΙΑΜΕΠ Αττικής και Πειραιά, στο πλαίσιο της αποστολής τους να συνδέσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση με τους πολίτες, ζήτησαν από νέους και νέες ερευνητές και εθελοντές στον τομέα της ενδυνάμωσης των νέων να αποτυπώσουν τις εντυπώσεις και τους προβληματισμούς για την Ομιλία της Προέδρου στα παρακάτω κείμενα, ακολουθώντας την θεματική δομή της.
Εφ’ όλης της Ομιλίας:
Φέτος στο SOTEU η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως φάνηκε και από την φράση του Κάρολου Ντίκενς με την οποία ξεκίνησε την ομιλία της «Ήταν οι καλύτεροι καιροί ήταν οι χειρότεροι καιροί», κινείται ανάμεσα στην αισιοδοξία και στην ανησυχία για το μέλλον. Από τη μία πλευρά, παρουσίασε μια Ευρώπη πιο ανεξάρτητη ενεργειακά, οικονομικά και αμυντικά, με αυξημένες αμυντικές δαπάνες, προσπάθεια απεξάρτησης από τα ρωσικά καύσιμα και ενίσχυση της ενιαίας αγοράς. Από την άλλη, αναγνώρισε σοβαρές προκλήσεις, όπως το υψηλό κόστος ζωής και στέγασης, η κλιματική αλλαγή, η άνοδος των άκρων και ο ολοένα πιο εχθρικός διεθνής περίγυρος. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στην κλιματική αλλαγή και την τεχνητή νοημοσύνη ως σημαντικά «σημεία καμπής» στα οποία η Πρόεδρος αφιέρωσε σημαντικό χρόνο της ομιλίας της. Ωστόσο, ένα σημαντικό σημείο που άξιζε να αναφερθεί είναι η εκπαίδευση δεδομένου ότι διανύουμε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνολογική αλλαγή μετασχηματίζει ριζικά την κοινωνία. Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί προβληματισμό είναι η ουσιαστικά μηδενική αναφορά στις ΗΠΑ και στον ρόλο που διαδραματίζουν στις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Παράλληλα, ενδιαφέρον αλλά και ανησυχία προκαλεί η πρόταση για την ένταξη του Καναδά ως πρώτου συνδεδεμένου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πώς θα εξελιχθεί στην πράξη και το ποιες θα είναι οι πολιτικές και οικονομικές συνέπειες αυτής της σχέσης παραμένει ανοιχτό ζήτημα. Συνολικά, η ομιλία δίνει την εικόνα μιας Ευρώπης που επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία και ανθεκτικότητα, αλλά η επιτυχία των στόχων που έθεσε η Πρόεδρος θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα υπάρξουν συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες πολιτικές προς την επίτευξη τους.
- Εβίτα Παγώνα, Ασκούμενη, Europe Direct ΕΛΙΑΜΕΠ Αττικής
Η ετήσια κατάσταση της Ένωσης όπως εκφωνήθηκε από την Πρόεδρο της Επιτροπής συνιστά μια επιβεβαίωση της συνειδητοποίησης της Ένωσης ότι πρέπει να χαράξει δική της πορεία σε έναν όλο και πιο ανταγωνιστικό και πολυκατακερματισμένο κόσμο, επενδύοντας σταθερά σε στρατηγικούς τομείς όπως η βιομηχανία, η επιχειρηματικότητα, η τεχνητή νοημοσύνη και η άμυνα. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις καθώς η προσήλωση στην εξωστρέφεια, στις επενδύσεις και στην άμυνα έρχεται να υποσκελίσει περιβαλλοντικές δεσμεύσεις που πλέον εισέρχονται υπό τη μορφή των τεχνολογιών ανθεκτικότητας στις δυνητικές εξαγωγές της Ένωσης, σε αντίθεση με την πολιτική για τους νέους και το διαδίκτυο σε μια Ευρώπη που ζητάει περισσότερη τεχνητή νοημοσύνη.
Ταυτόχρονα βέβαια, η φετινή κατάσταση της Ένωσης εκτός από την στροφή σε μια Ευρώπη με πρωτοβουλία και πιο ενεργή παρουσία χαρακτηρίζεται και από εγκλωβισμούς. Αρχικά, η σύσφιξη των σχέσεων με τον Καναδά συνοδεύτηκε από σιωπή και υπαινιγμούς για τις τεταμένες σχέσεις με τις ΗΠΑ από τις οποίες η Ευρώπη ακόμα εξαρτάται στους τομείς της ενέργειας και της ασφάλειας. Επιπλέον, η αναφορά για τη λύση των δύο κρατών για το Παλαιστινιακό δεν συνοδεύτηκε από νέες κυρώσεις λόγω ασυμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών. Και τέλος, η στήριξη της Ουκρανίας συνδέθηκε περισσότερο με την Ευρωπαϊκή άμυνα και λιγότερο με ένα συγκεκριμένο πλάνο που να εξυπηρετεί το όραμα για την ειρήνη. Κλείνοντας, η φετινή κατάσταση της Ένωσης πρέπει να εκληφθεί ως αποφασιστικό βήμα για μια Ευρώπη με περισσότερη πρωτοβουλία, περισσότερες συμμαχίες και περισσότερη αυτονομία, μακριά από τη γνώριμη σαγήνη της στασιμότητας.
- Αλέξανδρος Παπαμιχαλόπουλος, Υποψήφιος Διδάκτωρ, ΕΚΠΑ, Project Coordinator, Europe Direct Πειραιά
Το SOTEU 2026 στέλνει ένα μήνυμα ανθεκτικότητας και αναγέννησης. Παρά τις διαρκείς και αλλεπάλληλες πρωτοφανείς γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις, η Ευρώπη αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι η ιστορική της πορεία σφυρηλατείται μέσα από τις κρίσεις. Η φετινή ομιλία δεν περιορίστηκε σε διαγνώσεις, αλλά χαράσσει έναν ρεαλιστικό, τολμηρό οδικό χάρτη που συνδέει άρρηκτα την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση με τη βιομηχανική υπεροχή, επενδύοντας στη νέα γενιά, την καινοτομία και την ουσιαστική στρατηγική αυτονομία. Με την κοινωνία των ευρωπαίων πολιτών πιο ενεργή από ποτέ και τη συλλογική συνείδηση για την ανάγκη κοινής δράσης να ωριμάζει, η Ένωση δεν αναδιπλώνεται, αλλά επιλέγει να ηγηθεί. Το πραγματικό στοίχημα τον ερχόμενο χρόνο είναι να γίνει σαφές εντός και εκτός ευρωπαϊκής ηπείρου ότι είμαστε μια Ευρώπη που τολμά να μετατρέψει την πολυφωνία της σε συνεκτική δύναμη, αποδεικνύοντας ότι το κοινό μας μέλλον μπορεί να είναι πιο ισχυρό, δίκαιο και πρωτοπόρο στον κόσμο.
- Λεωνίδας Ασημακόπουλος, Πρόεδρος, ΟΔΕΘ
Από την φετινή ομιλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής επιτροπής Φον Ντερ Λάιεν διαλέγω να κρατήσω τα δύο βασικά της σημεία, την ανεξαρτησία και την συνεργασία. Αυτές οι δύο θεματικές αποτελούν τον κορμό της ομιλίας, την αποτίμηση των όσων έχουμε πετύχει συλλογικά, καθώς και την θέσπιση καινούριων στόχων και πρωτοβουλιών για το μέλλον. Η μεγαλύτερη και πιο αξιομνημόνευτη στιγμή της ομιλίας ήταν η υποδοχή του πρωθυπουργού του Καναδά κυρίου Κάρνεϊ με μεγάλες τιμές από το κοινοβούλιο και την ανακοίνωση του Καναδά ως το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ε.Ε. Η κίνηση αυτή σίγουρα ερμηνεύεται ως μια τολμηρή πράξη εξωστρέφειας καθώς και η αρχή οικοδόμησης μιας πολυεπίπεδης ένωσης πολλών ταχυτήτων. Σημειώνεται επίσης ότι η προσέγγιση του Καναδά αποτελεί μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες, όπως οι Η.Π.Α η Νέα Ζηλανδία, η Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι πρώτοι βλέπουν ότι στα θέματα γεωπολιτικής σημασίας η ΕΕ παύει να είναι απλός αποδέκτης των εξελίξεων αλλά αρχίζει να εφαρμόζει την δική της στρατηγική συνεργασιών σε μια περιοχή που ορισμένοι πιστεύουν ότι αποτελεί αποκλειστικά δική τους δικαιοδοσία. Στους υπόλοιπους η Ευρώπη “κλείνει το μάτι” προσκαλώντας τους και αυτούς να ακολουθήσουν τα βήματα του Καναδά για την δημιουργία ενός κοινού μετώπου ως προς τις Η.Π.Α και την Κίνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόεδρος απέφυγε να αναφερθεί ονομαστικά ως στις Η.Π.Α και τον Πρόεδρο τους, θέλοντας πιστεύω να δείξει ότι η σκέψη και οι προτεραιότητες των Ευρωπαίων δεν εξαρτώνται και ούτε είναι προσηλωμένες γύρω από τις ιδιοτροπίες ενός ανθρώπου. Συνεχίζοντας, τα περισσότερα ζητήματα και προκλήσεις της Ένωσης καλύφθηκαν από την Πρόεδρο με μία μεγάλη εξαίρεση, αυτή των αγροτών. Η Πρόεδρος αφιέρωσε ελάχιστο χρόνο στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Απέφυγε επίσης να αναφερθεί στα καινούρια προβλήματα ανταγωνιστικότητας και ποιότητας των αγροδιατροφικών προϊόντων που προκύπτουν από την νεότευκτη συμφωνία με την Mercosur. Παρόλα αυτά η φετινή ομιλία περιγράφει επιτυχώς το σημείο καμπής στο οποίο βρίσκεται η Ευρώπη και δίνει απτές οδηγίες και λύσεις για το μέλλον. Βρίσκεται δηλαδή πολύ κοντά στην οικοδόμηση και προώθηση ενός νέου Ευρωπαϊκού οράματος αφήνοντας εμάς τους πολίτες της ΕΕ να το ερμηνεύσουμε και να το οικοδομήσουμε σύμφωνα με τις ανάγκες μας και τους στόχους μας.
- Ιωάννης Άγης Τσιμπλάκης, Ασκούμενος, Europe Direct ΕΛΙΑΜΕΠ Αττικής
Διαβάζοντας την ομιλία της Προέδρου, η πρώτη θεματική που μου δημιούργησε τους περισσότερους προβληματισμούς είναι αυτή που αφορά την κλιματική αλλαγή. Όσα αναφέρθηκαν, δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού, αλλά γεννούν έντονο προβληματισμό για το μέλλον της Ευρώπης και, κυρίως, για το κατά πόσο είμαστε πραγματικά προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Όταν οι πυρκαγιές, οι καύσωνες, η ξηρασία και η απώλεια φυσικών πόρων μετατρέπονται από μεμονωμένα φαινόμενα σε μια ολοένα συχνότερη πραγματικότητα, τίθεται το ερώτημα αν τα μέτρα που λαμβάνονται είναι αρκετά έγκαιρα και αποτελεσματικά. Η κλιματική κρίση δεν αφορά πλέον μόνο το περιβάλλον, αλλά την ανθρώπινη ζωή, την οικονομία, την υγεία και την ίδια την ποιότητα ζωής των επόμενων γενεών. Επομένως, η προσαρμογή και η πρόληψη δεν μπορούν να αποτελούν απλώς πολιτικές εξαγγελίες, αλλά οφείλουν να μετατραπούν σε άμεσες και ουσιαστικές δράσεις.
Η Πρόεδρος ανέδειξε ένα επίσης κρίσιμο ζήτημα για τη σύγχρονη Ευρώπη: την ανάγκη προστασίας των εξωτερικών συνόρων χωρίς, όμως, να τίθενται σε δεύτερη μοίρα τα θεμελιώδη δικαιώματα και οι αξίες στις οποίες στηρίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αντιμετώπιση έκτακτων μεταναστευτικών ροών και η ενίσχυση της Frontex μπορούν να συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των συνόρων, ωστόσο η προβλεπόμενη ευελιξία των διαδικασιών γεννά εύλογους προβληματισμούς σχετικά με τα όρια της κρατικής και ευρωπαϊκής δράσης. Ιδιαίτερη σημασία έχει, επομένως, η ύπαρξη αυστηρών και σαφών προϋποθέσεων, χρονικών περιορισμών και αποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου, ώστε η έννοια της «έκτακτης ανάγκης» να μην οδηγήσει σε περιστολή δικαιωμάτων. Η Ευρώπη καλείται τελικά να επιτύχει μια δύσκολη ισορροπία: να προστατεύσει τα σύνορά της χωρίς να απομακρυνθεί από τις αρχές της. Γιατί η πραγματική δύναμη της Ευρώπης δεν θα κριθεί μόνο από την ικανότητά της να ελέγχει τα σύνορά της, αλλά και από την ικανότητά της, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, να παραμένει πιστή στο κράτος δικαίου και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
- Ιωάννα Μαρία Μπαζιώτη, Εθελόντρια, SAFIA
Άμυνα και Ασφάλεια:
Στην ετήσια συζήτηση για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε την ιδέα της για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, στο πλαίσιο της συζήτησης των αμυντικών δυνατοτήτων της ΕΕ. Η πρωτοβουλία έρχεται μετά την αυξημένη απειλή των ρωσικών υβριδικών επιθέσεων και το κάλεσμα πολλών κρατών για μια Ευρώπη έτοιμη να απαντήσει σε έκτακτες ανάγκες ασφάλειας. Το Συμβούλιο, σύμφωνα με την Πρόεδρο, θα παρέχει «πολιτική καθοδήγηση υψηλού επιπέδου σχετικά με κρίσιμες προκλήσεις ασφαλείας, που θα αφορούν όχι μόνο την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και την ευρύτερη Ευρώπη». Η αναφορά γίνεται εσκεμμένα σε μια «επάγρυπνη Ευρώπη» και όχι σε Ένωση, καθώς στο σχέδιο αυτό η φον ντερ Λάιεν στηρίζεται και στη βοήθεια εταίρων, όπως του Καναδά, της Νορβηγίας, της Ουκρανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η ιδέα επιστρέφει περιοδικά στη συζήτηση εδώ και δεκαετίες, σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια της ηπείρου αμφισβητείται και η αμφίθυμη θέση των ΗΠΑ έναντι του ΝΑΤΟ αναγκάζει την Ένωση να αναζητεί πιο γρήγορες, αποτελεσματικές, και εναλλακτικές απαντήσεις στις αλλεπάλληλες κρίσεις. Διάφορες εκδοχές ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας έχουν προταθεί από τη δεκαετία του 1980, αλλά καμία δεν κέρδισε έδαφος. Η πρόταση επανεμφανίστηκε μετά τη διάσπαση της ΕΕ λόγω του πολέμου στο Ιράκ το 2003 και έλαβε νέα ώθηση το 2017 από τον πρώην Πρόεδρο της Ερωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, αλλά απέτυχε λόγω της απροθυμίας του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν την παρουσίασε κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας το 2017 και έλαβε επίσημη υποστήριξη τον επόμενο χρόνο, στη γαλλογερμανική Διακήρυξη του Μέζεμπεργκ. Πιο πρόσφατα, η πρωτοβουλία προχώρησε ένα βήμα παραπέρα χάρη στον Επίτροπο Άμυνας, Αντρίους Κουμπίλιους, ο οποίος στις αρχές του έτους επισήμανε, σε ομιλία του στη Σουηδία, την ανάγκη εγκαθίδρυσης του Συμβουλίου.
Ο Κουμπίλιους ανέφερε πως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας θα μπορούσε να ξεκινήσει ως διακυβερνητικό όργανο μεταξύ ενδιαφερόμενων χωρών και αργότερα να αποκτήσει ένα επίσημο νομικό πλαίσιο, εκτιμώντας ότι περίπου 12 βασικές χώρες θα μπορούσαν να συμμετάσχουν. Η δημιουργία μιας διακυβερνητικής δομής εκτός του πλαισίου της ΕΕ θα σήμαινε λειτουργία πέρα από τις συνθήκες και τους θεσμούς, βασιζόμενη αντ’ αυτού σε συμφωνίες μεταξύ των συμμετεχουσών κυβερνήσεων. Αυτό, φυσικά, εγείρει ένα ακόμα ζήτημα: παραμένει ανοιχτό αν μια τέτοια ρύθμιση θα υπόκειται στην αρχή της ομοφωνίας, με κάθε συμμετέχουσα χώρα να διατηρεί δικαίωμα βέτο, ή αν οι αποφάσεις θα λαμβάνονται με πλειοψηφία.
Ωστόσο, η πρόταση απέχει αρκετά από την πραγματικότητα, καθώς η Πρόεδρος δεν όρισε ημερομηνία έναρξης ούτε προσδιόρισε απτά αποτελέσματα. Το βασικό ερώτημα είναι πώς μια τέτοια ιδέα θα γίνει εφικτή χωρίς να αντιγράφει τις υφιστάμενες δομές του ΝΑΤΟ και της λεγόμενης Συμμαχίας των Προθύμων, δεδομένου ότι 23 κράτη μέλη της ΕΕ είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ.
- Φίλιππος Φρενκ Αράτνζα, Ασκούμενος, Europe Direct ΕΛΙΑΜΕΠ Αττικής
Η ατζέντα της Προέδρου Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν έθιξε διάφορες προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο κατέστη ευκρινές ότι η Άμυνα αποτελεί προτεραιότητα. Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να επεκτείνεται, τις ολοένα εντονότερες επιθέσεις της Ρωσίας και τη γενικότερη εποχή του instant politics που βιώνουμε, η Ευρώπη προσπαθεί να αντιμετωπίσει αμεσότερα τα «ανοιχτά μέτωπα». Για τον λόγο αυτό, παρουσιάστηκε από την Πρόεδρο το Πρωτόκολλο Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια, το «ευρωπαϊκό αντίστοιχο» του Άρθρου 4 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον, όπως χαρακτηρίστηκε. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια ρύθμιση της αμεσότερης επικοινωνίας και συνεργασίας σε περιπτώσεις απειλής της εθνικής ασφάλειας των κρατών-μελών, πριν φτάσουν στο επίπεδο ένοπλης επιθετικότητας. Σαν πρωτοβουλία, ακούγεται αποδοτικό, όμως δεν είναι η πρώτη φορά που ακούμε περί θεσμοθέτησης Ευρωπαϊκών Οργάνων Ασφαλείας. Προκύπτουν, λοιπόν, εύλογες απορίες σχετικά με το κατά πόσο εφικτή είναι η λειτουργική οργάνωση τους, δεδομένου ότι κάθε κράτος-μέλος διαθέτει διαφορετικές δυνατότητες στον τομέα της άμυνας, καθώς επίσης το πώς και κατά πόσο θα επηρεαστούν οι ήδη εύθραυστες ισορροπίες μεταξύ Ευρώπης και ΝΑΤΟ.
- Νικολέττα Βασίλογλου, Εθελόντρια, SAFIA, EU Youth Hub
Κλιματική Αλλαγή και Ανθεκτικότητα:
Η έµφαση που έδωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις δασικές πυρκαγιές κατά την οµιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης αποτελεί ουσιαστική αναγνώριση της ανάγκης για ισχυρότερη ευρωπαϊκή δράση απέναντι στις φυσικές καταστροφές, ιδίως όταν στηρίζεται σε στοιχεία όπως τα 660.000 καµένα εκτάρια και οι πάνω από 35.000 πρόσθετοι θάνατοι λόγω καύσωνα που καταγράφηκαν φέτος. Η πρόθεση δηµιουργίας ενός ευρωπαϊκού πυροσβεστικού στόλου αξίζει να υποστηριχθεί ως βήµα ενίσχυσης της συλλογικής ετοιµότητας. Ο υφιστάµενος Μηχανισµός Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης έχει ήδη αποδείξει την αξία της διακρατικής συνδροµής στην αντιµετώπιση πυρκαγιών, παραµένει όµως ενεργοποιούµενος κατόπιν αιτήµατος των κρατών µελών, µε µέσα υπό εθνικό έλεγχο. Θεωρώ ότι η προσπάθεια αυτή πρέπει να εξελιχθεί σε µόνιµη επιχειρησιακή δοµή, οργανωµένη κατά το πρότυπο της Frontex και προσαρµοσµένη στην αποστολή της πολιτικής προστασίας: ένας στόλος µε ενιαία διοίκηση από αρµόδιο όργανο της ΕΕ, σταθερή χρηµατοδότηση και σαφείς διαδικασίες κινητοποίησης θα ενίσχυε την ταχύτητα και τη συνοχή της ευρωπαϊκής ανταπόκρισης, σε συνεργασία µε τις εθνικές αρχές και µε σεβασµό στις αρµοδιότητές τους. Στην ίδια κατεύθυνση, προτείνω τη συγκρότηση ενός Ευρωπαϊκού Μηχανισµού Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας, ο οποίος θα εντάσσει πιστοποιηµένες εθελοντικές οµάδες των κρατών µελών σε κοινό επιχειρησιακό πλαίσιο, κατόπιν αξιολόγησης της επιχειρησιακής τους ετοιµότητας, της εκπαίδευσης και των εξειδικεύσεών τους. Με κοινά πρότυπα, διακρατικές ασκήσεις και οργανωµένες διαδικασίες αποστολής, οι οµάδες αυτές θα µπορούν να συνδράµουν µε ασφάλεια τόσο στην άµεση αντιµετώπιση καταστροφών όσο και στην υποστήριξη των πληγεισών κοινωνιών, ιδίως καθώς οι ανάγκες µετά από φυσικές καταστροφές διαρκώς αυξάνονται. Στοχευµένη ευρωπαϊκή χρηµατοδότηση για εξοπλισµό και κατάρτιση, βάσει τεκµηριωµένων αναγκών κάθε οµάδας, θα ενίσχυε ουσιαστικά τις δυνατότητές τους και θα διασφάλιζε τη διαλειτουργικότητα µεταξύ οµάδων από διαφορετικά κράτη µέλη. Μια τέτοια πρωτοβουλία θα έδινε οργανωµένη διέξοδο στη διάθεση προσφοράς των εθελοντών, µετατρέποντας την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε διαρκή επιχειρησιακή δυνατότητα και ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.
- Τζαµαλής Δηµήτριος Προπτυχιακός Φοιτητής Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών Εθελοντής Πολιτικής Προστασίας Member of Activities & Outreach Team EU Youth Hub
Δημοκρατία, Κράτος Δικαίου, και Αξίες:
Η Ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης το 2026 σκιαγράφησε μια Ένωση που βρίσκεται στο απόγειο της ισχύος της, αλλά ταυτόχρονα μοιάζει τόσο εύθραυστη όσο ποτέ άλλοτε. Η αντίθεση αυτή φάνηκε πιο καθαρά από οπουδήποτε αλλού στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίστηκε η δημοκρατία. Οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες παρουσιάστηκαν ως μέτωπο που πρέπει να θωρακιστεί απέναντι στην παραπληροφόρηση, στις ξένες παρεμβάσεις και στην κατάληψη του κράτους, μέσα από το Κέντρο Δημοκρατικής Ανθεκτικότητας και τη στενότερη σύνδεση των κονδυλίων της ΕΕ με τον σεβασμό του κράτους δικαίου. Οι εκλογές του Απριλίου στην Ουγγαρία προβλήθηκαν ως απόδειξη ότι η δημοκρατική οπισθοδρόμηση μπορεί να αντιστραφεί και ότι σε κάθε δημοκρατία ο τελευταίος λόγος ανήκει στους πολίτες. Η ομιλία στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στη νομιμοποίηση μέσω αποτελεσμάτων, στο επιχείρημα δηλαδή ότι η Ένωση πετυχαίνει όσα υπόσχεται, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι η αποτελεσματικότητα από μόνη της δεν αρκεί για να καλλιεργήσει το αίσθημα του ανήκειν.
Επιπλέον, το νέο Συνέδριο της Ευρώπης, που ανακοινώθηκε με στόχο να αναζωογονήσει την ευρωπαϊκή ιδέα, και που αναμένεται να συγκεντρώσει «τα πιο λαμπρά μυαλά μας» για να διαμορφώσουν ένα όραμα για την επόμενη γενιά, δεν φαίνεται να συμβαδίζει με τον ορισμό της δημοκρατίας που απέδωσε κατά την παρουσίαση της πρότασης EU KIDS Act. Τότε, περιέγραψε την δημοκρατία ως τη δυνατότητα των ανθρώπων να αποφασίζουν οι ίδιοι σε τι είδους κοινωνία θέλουν να ζουν. Αν ο ορισμός αυτός ισχύει και για το Συνέδριο, τότε οι νέοι και οι νέες θα πρέπει να συνδιαμορφώνουν το όραμα και όχι απλώς να το παραλαμβάνουν. Όπως έχει ήδη αποδειχτεί ότι είναι εφικτό μέσω πρωτοβουλιών και πολιτικών όπως η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης και οι Ευρωπαϊκές Ομάδες Πολιτών. Άλλωστε, η δημοκρατική ανθεκτικότητα οικοδομείται με τους πολίτες και όχι απλώς γι’ αυτούς.
- Εβελίνα Γεωργίου, Υπεύθυνη Δράσεων και Επικοινωνίας, Europe Direct ΕΛΙΑΜΕΠ Αττικής
Συνολικά, η φετινή Ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης αποτιμάται ως φιλόδοξη μεν, αλλά γεννά έντονους προβληματισμούς σχετικά με την εφαρμογή των εξαγγελλόμενων δεσμεύσεων. Η συνολικότερη αξιολόγηση μπορεί να προκύψει μόνο μέσω συστηματικής παρακολούθησης των υπολοίπων σταδίων υλοποίησης και συνεχούς ενημέρωσης.
Η Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει έναν τρίτο πόλο στο πολυπολικό διεθνές σύστημα, όμως χρειάζεται συνεργασία, δέσμευση, και γρηγορότερες διαδικασίες λήψης αποφάσεων, όπως ανέφερε και η ίδια η Πρόεδρος.
