Ο τρόπος με τον οποίο βιώνουμε την ασφάλεια στην πόλη αλλάζει ανάλογα με την ώρα, τον χώρο και τη δραστηριότητα. Οι ίδιες γειτονιές μπορεί να είναι ζωντανές και φιλικές τη μία στιγμή και πιο ευάλωτες την επόμενη.
Αυτήν ακριβώς τη δυναμική επιχειρεί να κατανοήσει και να διαχειριστεί ο Δήμος Πειραιά, μέσα από τη συμμετοχή του στο ευρωπαϊκό δίκτυο CITISENSE, το οποίο εστιάζει σε σύγχρονες, ανθρωποκεντρικές και ψηφιακά υποστηριζόμενες πολιτικές αστικής ασφάλειας.
Στο πλαίσιο της 4ης Διακρατικής Συνάντησης του δικτύου, που πραγματοποιήθηκε από τις 27 έως τις 29 Ιανουαρίου 2026 στη Νάπολη και τη Ρώμη, εκπρόσωποι ευρωπαϊκών πόλεων αντάλλαξαν εμπειρίες και πρακτικές για το πώς η αστική ασφάλεια μπορεί να ενισχυθεί μέσα από συνεργασία, συμμετοχή των πολιτών και αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων στον σχεδιασμό πολιτικών. Ιδιαίτερη σημασία είχε το εργαστήριο για τη νυχτερινή οικονομία, όπου παρουσιάστηκε η νύχτα ως κρίσιμο πεδίο δημόσιας πολιτικής.
Οι πόλεις εταίροι – Νάπολη (Ιταλία), Γκελ (Βέλγιο), Μανρέσα (Ισπανία), Λιεπάγια (Λετονία) – εργάστηκαν πάνω σε μεθοδολογίες που βοηθούν να καταγραφούν οι διαφορετικές χρήσεις του δημόσιου χώρου, οι ροές μετακίνησης και οι αντιλήψεις ασφάλειας κατά τις βραδινές ώρες.
Μέσα από εργαλεία ανάλυσης, χαρτογράφησης και στρατηγικού σχεδιασμού, η νυχτερινή ζωή αντιμετωπίστηκε όχι ως πρόβλημα, αλλά ως ευκαιρία για πιο βιώσιμες, ασφαλείς και ζωντανές πόλεις. Παράλληλα, η δημόσια εκδήλωση με τίτλο « Life at Night : Urban Night -time Ecosystems, Economy , Safety and Liveability » άνοιξε τη συζήτηση στην τοπική κοινωνία της Νάπολης, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι αιρετούς και εκπροσώπους πόλεων , πολιτιστικούς φορείς, επαγγελματίες και κατοίκους.
Η συζήτηση ανέδειξε τη στροφή πολλών ευρωπαϊκών πόλεων προς ολοκληρωμένες πολιτικές νύχτας, που συνδυάζουν πολιτισμό, οικονομική δραστηριότητα, ασφάλεια και ποιότητα ζωής, αξιοποιώντας τόσο την εμπειρία των πολιτών όσο και δεδομένα που προκύπτουν από την καθημερινή λειτουργία της πόλης. Επιπλέον, οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν κατά τις επισκέψεις πεδίου στην πόλη της Νάπολης, αποτέλεσε βασικό στοιχείο της συνάντησης.
Μέσα από επιτόπιες επισκέψεις σε διαφορετικές περιοχές της Νάπολης, τόσο την ημέρα όσο και αργά το βράδυ, οι συμμετέχοντες παρατήρησαν πώς μεταβάλλεται η αίσθηση ασφάλειας στον δημόσιο χώρο. Η άμεση αυτή εμπειρία συνδυάστηκε με εργαλεία καταγραφής και ανάλυσης, αναδεικνύοντας τη σημασία της σύνδεσης της βιωματικής γνώσης με ψηφιακά δεδομένα στον αστικό σχεδιασμό.
Σημαντικό μέρος των εργασιών αφιερώθηκε και στη βιωσιμότητα των προτεινόμενων δράσεων και λύσεων . Στα εργαστήρια στρατηγικού σχεδιασμού, οι πόλεις του δικτύου, μεταξύ αυτών και ο Δήμος Πειραιά, εργάστηκαν πάνω σε τρόπους παρακολούθησης, αξιολόγησης και ενσωμάτωσης καινοτόμων πρακτικών στις μόνιμες λειτουργίες της τοπικής αυτοδιοίκησης, με τη βοήθεια εργαλείων που επιτρέπουν τη μέτρηση του αντίκτυπου και τη διατήρηση των αποτελεσμάτων σε βάθος χρόνου.
Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με επίσκεψη στη Ρώμη και παρουσίαση του Ευρωπαϊκού έργου EUI We-Z, το οποίο αποτελεί ένα παράδειγμα του πώς η ενεργή συμμετοχή των κατοίκων και ο συν -σχεδιασμός παρεμβάσεων μπορούν να ενισχύσουν το αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης στις γειτονιές.
Μέσα από μικρές, στοχευμένες αλλαγές στον δημόσιο χώρο και μέσα από συνεργασίες με τοπικούς φορείς, η αστική ασφάλεια αντιμετωπίζεται ως κοινή υπόθεση και όχι ως ευθύνη ενός μόνο φορέα. Η συμμετοχή του Δήμου Πειραιά στο δίκτυο CITISENSE αποτελεί μια ουσιαστική επένδυση στη γνώση, στη συνεργασία και στην καινοτομία. Τα συμπεράσματα από τη Νάπολη και τη Ρώμη θα αξιοποιηθούν στον τοπικό σχεδιασμό, με στόχο τη δημιουργία ενός αστικού περιβάλλοντος πιο ασφαλούς, λειτουργικού και φιλικού για όλους όλο το 24ωρο.
